جلسه اول آموزش تخصصی داده‌های آنچین؛ داده‌های آنچین چیست؟

سلام به همه دوستان عزیزم 🌱

من امید حق‌دوست هستم و بعد از اینکه فصل آموزش تخصصی تحلیل تکنیکال ارز دیجیتال را به پایان رساندیم، حالا می‌خواهیم وارد یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تحلیل بازار کریپتو شویم:

تحلیل داده‌های آنچین

در فصل قبلی بیشتر روی چیزی تمرکز داشتیم که روی نمودار قیمت اتفاق می‌افتاد.

کندل‌ها، روند، حمایت و مقاومت، حجم، مومنتوم، اندیکاتورها، پرایس اکشن، فیبوناچی و ساختار بازار را بررسی کردیم.

اما حالا می‌خواهیم یک قدم عمیق‌تر برویم.

این بار سؤال ما فقط این نیست که:

«قیمت چه کاری انجام می‌دهد؟»

بلکه می‌خواهیم بدانیم:

«در خود شبکه بلاکچین چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟»

اینجاست که On-Chain Data وارد می‌شود.

۱. داده‌های آنچین چیست؟

داده‌های آنچین یا On-Chain Data به اطلاعاتی گفته می‌شود که مستقیماً از فعالیت ثبت‌شده روی یک بلاکچین به دست می‌آیند.

برای مثال، در یک شبکه بلاکچینی می‌توانیم اطلاعاتی درباره مواردی مثل:

• تراکنش‌ها
• آدرس‌ها
• انتقال دارایی
• موجودی برخی آدرس‌ها
• کارمزدها
• فعالیت شبکه
• زمان ثبت تراکنش‌ها
• وضعیت برخی کیف پول‌ها
• اطلاعات مربوط به ماینرها در شبکه‌های دارای استخراج

را بررسی کنیم.

بنابراین وقتی درباره تحلیل آنچین صحبت می‌کنیم، در واقع داریم از داده‌های خود شبکه بلاکچین برای شناخت بهتر رفتار و فعالیت اکوسیستم استفاده می‌کنیم.

۲. چرا تحلیل آنچین اهمیت دارد؟

یکی از ویژگی‌های جالب بسیاری از بلاکچین‌های عمومی این است که بخش قابل توجهی از فعالیت شبکه قابل مشاهده و بررسی است.

در بازارهای سنتی معمولاً بسیاری از اطلاعات مربوط به معاملات و بازیگران بازار در سیستم‌های مختلف و با دسترسی‌های متفاوت قرار دارند.

اما در یک بلاکچین عمومی، فعالیت‌های ثبت‌شده روی شبکه می‌توانند توسط ابزارهای مختلف بررسی و پردازش شوند.

این یعنی می‌توانیم به جای اینکه فقط نمودار قیمت را ببینیم، بخشی از رفتار واقعی ثبت‌شده در شبکه را نیز بررسی کنیم.

البته یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

قابل مشاهده بودن داده بلاکچین به معنی قابل مشاهده بودن هویت واقعی تمام افراد نیست.

این موضوع را جلوتر با مفهوم آدرس‌ها بهتر متوجه می‌شویم.

۳. On-Chain با قیمت چه تفاوتی دارد؟

فرض کنیم قیمت بیت‌کوین از:

60,000 دلار

به:

65,000 دلار

رسیده است.

این اطلاعات را می‌توانیم روی نمودار قیمت ببینیم.

تحلیل تکنیکال می‌تواند به ما کمک کند بررسی کنیم:

• روند چگونه است؟
• حمایت کجاست؟
• مقاومت کجاست؟
• حجم چه وضعیتی دارد؟
• ساختار بازار چگونه است؟
• مومنتوم چطور است؟

اما تحلیل آنچین سؤال‌های متفاوتی مطرح می‌کند.

مثلاً:

• چه مقدار بیت‌کوین جابه‌جا شده؟
• فعالیت شبکه چقدر بوده؟
• موجودی صرافی‌ها چه تغییری کرده؟
• رفتار هولدرها چگونه بوده؟
• چه مقدار از کوین‌ها برای مدت طولانی جابه‌جا نشده‌اند؟
• سود و زیان تحقق‌یافته چه تغییری کرده است؟

پس می‌توانیم بگوییم:

تحلیل تکنیکال بیشتر روی رفتار بازار و قیمت تمرکز دارد، در حالی که تحلیل آنچین از داده‌های ثبت‌شده روی بلاکچین برای بررسی وضعیت شبکه و رفتار دارندگان دارایی استفاده می‌کند.

این دو حوزه می‌توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.

۴. آیا هر ارز دیجیتالی داده آنچین دارد؟

اینجا باید کمی دقیق‌تر صحبت کنیم.

بسیاری از ارزهای دیجیتال روی بلاکچین‌های عمومی فعالیت می‌کنند و داده‌های زنجیره‌ای قابل بررسی دارند.

اما ساختار داده در همه شبکه‌ها یکسان نیست.

برای مثال، داده‌هایی که در یک شبکه UTXO-based مانند بیت‌کوین داریم، با داده‌های یک شبکه account-based مانند اتریوم دقیقاً یکسان نیستند.

بنابراین:

هر شبکه → ساختار داده خاص خودش

را دارد.

به همین دلیل شاخص‌های آنچین نیز ممکن است برای شبکه‌های مختلف با روش‌های متفاوت محاسبه شوند.

۵. بلاکچین چه اطلاعاتی در اختیار ما قرار می‌دهد؟

برای اینکه مفهوم On-Chain Data را بهتر بفهمیم، بیایید داده‌های شبکه را به چند گروه ساده تقسیم کنیم.

گروه اول: تراکنش‌ها

اطلاعات مربوط به انتقال دارایی‌ها و فعالیت‌های ثبت‌شده روی شبکه.

گروه دوم: آدرس‌ها

اطلاعات مربوط به آدرس‌هایی که در شبکه فعالیت دارند.

گروه سوم: دارایی

اطلاعات مربوط به انتقال یا موجودی دارایی در آدرس‌ها.

گروه چهارم: فعالیت شبکه

اطلاعاتی مانند تعداد تراکنش‌ها و میزان فعالیت شبکه.

گروه پنجم: داده‌های اقتصادی

اطلاعاتی که می‌توان از ترکیب داده‌های شبکه و قیمت برای ساخت شاخص‌هایی مانند Realized Cap به دست آورد.

گروه ششم: رفتار گروه‌های مختلف

برای مثال بررسی رفتار هولدرهای کوتاه‌مدت، بلندمدت، ماینرها یا آدرس‌های بزرگ.

این دسته‌بندی کمک می‌کند بدانیم با چه نوع داده‌هایی قرار است کار کنیم.

۶. آدرس چیست؟

یکی از اولین مفاهیمی که در تحلیل آنچین باید یاد بگیریم، Address است.

به زبان ساده، آدرس بلاکچین را می‌توان مانند یک شناسه عمومی برای دریافت یا نگهداری دارایی در نظر گرفت.

اما یک نکته بسیار مهم:

Address لزوماً مساوی با یک انسان نیست.

ممکن است یک فرد چندین آدرس داشته باشد.

از طرف دیگر، یک مجموعه، صرافی یا سرویس نیز ممکن است تعداد بسیار زیادی آدرس داشته باشد.

پس اگر در یک نمودار ببینیم تعداد آدرس‌ها افزایش پیدا کرده، نمی‌توانیم بدون بررسی بیشتر نتیجه بگیریم که:

«تعداد کاربران واقعی دقیقاً به همین اندازه افزایش یافته است.»

این یکی از مهم‌ترین نکات در تفسیر داده‌های آنچین است.

۷. تراکنش چیست؟

در ساده‌ترین حالت، تراکنش یعنی یک عملیات ثبت‌شده روی شبکه.

برای مثال:

یک آدرس مقداری بیت‌کوین را به آدرس دیگری منتقل می‌کند.

این انتقال در شبکه ثبت می‌شود و اطلاعات مربوط به آن در ساختار بلاکچین قابل بررسی است.

وقتی تعداد زیادی تراکنش در یک بازه زمانی اتفاق می‌افتد، می‌توانیم فعالیت شبکه را از زاویه‌های مختلف بررسی کنیم.

اما باز هم باید مراقب باشیم:

تعداد تراکنش بیشتر لزوماً به معنی افزایش قیمت نیست.

ممکن است افزایش تراکنش به دلایل مختلفی اتفاق افتاده باشد.

۸. حجم تراکنش با حجم معاملات فرق دارد

این اشتباه بسیار مهم است.

در تحلیل تکنیکال وقتی از Trading Volume صحبت می‌کنیم، معمولاً درباره حجم معاملات در یک بازار یا صرافی صحبت می‌کنیم.

اما در تحلیل آنچین ممکن است با مفاهیمی مثل:

Transaction Volume

مواجه شویم.

این دو مفهوم یکسان نیستند.

مثلاً:

Trading Volume

می‌تواند نشان‌دهنده حجم معاملات ثبت‌شده در یک بازار معاملاتی باشد.

در مقابل:

On-Chain Transaction Volume

به ارزش یا مقدار انتقال‌های ثبت‌شده روی شبکه مربوط می‌شود.

پس نباید این دو را بدون توجه به تعریف شاخص با هم یکی بدانیم.

۹. تفاوت On-Chain و Off-Chain

این یکی از مفاهیم پایه‌ای این فصل است.

On-Chain

فعالیتی که روی بلاکچین ثبت می‌شود.

مثلاً:

انتقال بیت‌کوین بین دو آدرس

Off-Chain

فعالیتی که خارج از ثبت مستقیم بلاکچین اتفاق می‌افتد.

برای مثال، وقتی داخل یک صرافی متمرکز موجودی بین دو حساب کاربری جابه‌جا می‌شود، ممکن است این تغییر لزوماً به شکل یک تراکنش عمومی مجزا روی بلاکچین ثبت نشود.

پس:

همه فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با ارز دیجیتال الزاماً روی بلاکچین قابل مشاهده نیستند.

این نکته محدودیت مهم تحلیل آنچین است.

۱۰. آیا تحلیل آنچین می‌تواند آینده قیمت را پیش‌بینی کند؟

خیر، نباید چنین برداشتی داشته باشیم.

داده‌های آنچین اطلاعات بسیار ارزشمندی در اختیار ما قرار می‌دهند، اما هیچ شاخصی نمی‌تواند آینده بازار را با قطعیت مشخص کند.

برای مثال:

افزایش خروج دارایی از صرافی‌ها می‌تواند اطلاعات جالبی درباره رفتار دارندگان دارایی ارائه دهد.

اما نمی‌توانیم فقط بر اساس همین داده بگوییم:

«پس قیمت حتماً افزایش پیدا می‌کند.»

چرا؟

چون بازار تحت تأثیر عوامل بسیار زیادی قرار دارد:

• عرضه و تقاضا
• شرایط اقتصاد کلان
• اخبار
• رفتار سرمایه‌گذاران
• نقدینگی
• ساختار بازار
• احساسات بازار
• فعالیت صرافی‌ها
• شرایط شبکه
• و عوامل دیگر

بنابراین بهتر است تحلیل آنچین را یک منبع اطلاعاتی بدانیم، نه دستگاه پیش‌بینی قطعی.

۱۱. داده خام چگونه به شاخص تبدیل می‌شود؟

این قسمت خیلی مهم است.

فرض کنیم روی بلاکچین میلیون‌ها داده خام وجود دارد.

یک تحلیلگر نمی‌تواند همه آنها را تک‌تک بررسی کند.

بنابراین پلتفرم‌های تحلیلی داده‌ها را پردازش می‌کنند و شاخص‌های مختلف می‌سازند.

مثلاً از ترکیب داده‌های:

• قیمت
• تراکنش‌ها
• آدرس‌ها
• زمان انتقال
• موجودی‌ها

می‌توان شاخص‌های تحلیلی مختلفی ساخت.

برای مثال در جلسات آینده با شاخص‌هایی مانند:

SOPR

MVRV

Realized Cap

Exchange Netflow

و موارد دیگر آشنا خواهیم شد.

۱۲. شاخص آنچین چیست؟

یک On-Chain Metric در واقع یک معیار یا شاخص است که از داده‌های بلاکچینی به دست آمده و برای تحلیل یک جنبه مشخص از شبکه استفاده می‌شود.

مثلاً ممکن است یک شاخص برای بررسی:

• فعالیت شبکه
• رفتار هولدرها
• جریان صرافی‌ها
• سود و زیان
• ارزش تحقق‌یافته
• رفتار ماینرها

طراحی شده باشد.

اما نکته مهم این است:

اول باید بفهمیم شاخص دقیقاً چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند، بعد سراغ تفسیر آن برویم.

۱۳. یک مثال ساده

فرض کنیم یک شاخص به ما می‌گوید:

موجودی یک گروه از آدرس‌ها کاهش پیدا کرده است.

آیا فوراً می‌توانیم بگوییم:

«آنها فروخته‌اند.»

نه.

ممکن است دارایی:

• به آدرس دیگری منتقل شده باشد.
• بین کیف پول‌های یک مجموعه جابه‌جا شده باشد.
• به یک صرافی منتقل شده باشد.
• از یک صرافی خارج شده باشد.
• در ساختار داخلی یک سرویس جابه‌جا شده باشد.

پس داده خام یک چیز است و تفسیر داده چیز دیگری.

این یکی از مهم‌ترین اصول کل فصل ما خواهد بود.

۱۴. چرا برچسب‌گذاری آدرس‌ها مهم است؟

در تحلیل آنچین، گاهی پلتفرم‌های تحلیلی تلاش می‌کنند آدرس‌های مربوط به نهادها یا سرویس‌های شناخته‌شده را شناسایی و برچسب‌گذاری کنند.

مثلاً ممکن است مجموعه‌ای از آدرس‌ها به یک صرافی نسبت داده شوند.

این کار برای تحلیل جریان دارایی بسیار مفید است.

اما باید بدانیم که:

برچسب‌گذاری همیشه یک موضوع کاملاً ساده و قطعی نیست.

کیف پول‌ها می‌توانند تغییر کنند، آدرس‌های جدید ایجاد شوند و ساختارهای داخلی سرویس‌ها متفاوت باشند.

بنابراین هنگام استفاده از داده‌های برچسب‌گذاری‌شده باید به منبع و روش جمع‌آوری داده توجه کنیم.

۱۵. مزیت مهم داده‌های آنچین

یکی از مزیت‌های اصلی تحلیل آنچین این است که می‌توانیم فعالیت ثبت‌شده روی شبکه را از زاویه‌ای متفاوت بررسی کنیم.

برای مثال در نمودار قیمت ممکن است فقط ببینیم:

قیمت افزایش یافته است.

اما با داده‌های آنچین می‌توانیم سؤال‌های بیشتری مطرح کنیم:

• چه گروهی در حال جابه‌جایی دارایی است؟
• آیا فعالیت شبکه تغییر کرده؟
• آیا دارایی بیشتری وارد صرافی‌ها شده؟
• آیا دارایی از صرافی‌ها خارج شده؟
• آیا هولدرهای قدیمی در حال جابه‌جایی هستند؟
• وضعیت سود و زیان تحقق‌یافته چگونه است؟

این اطلاعات می‌توانند به ما Context بیشتری بدهند.

۱۶. محدودیت‌های تحلیل آنچین

تحلیل آنچین بسیار قدرتمند است، اما محدودیت‌هایی هم دارد.

محدودیت اول: آدرس مساوی انسان نیست

قبلاً درباره این موضوع صحبت کردیم.

محدودیت دوم: همه فعالیت‌ها روی زنجیره نیستند

فعالیت‌های Off-Chain را نمی‌توان با داده آنچین به‌طور کامل مشاهده کرد.

محدودیت سوم: انتقال به معنی فروش نیست

جابه‌جایی دارایی الزاماً به معنی خرید یا فروش نیست.

محدودیت چهارم: داده نیاز به Context دارد

یک شاخص بدون توجه به شرایط بازار می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

محدودیت پنجم: روش محاسبه اهمیت دارد

دو پلتفرم ممکن است یک شاخص را با روش‌ها یا مجموعه‌داده‌های متفاوت ارائه کنند.

به همین دلیل همیشه باید بدانیم:

این عدد دقیقاً چگونه ساخته شده است؟

۱۷. On-Chain در کنار تحلیل تکنیکال

من قصد ندارم در این فصل بگویم:

«تحلیل آنچین بهتر از تحلیل تکنیکال است.»

چنین مقایسه‌ای اساساً درست نیست.

این دو، اطلاعات متفاوتی در اختیار ما قرار می‌دهند.

مثلاً:

تحلیل تکنیکال

به ما کمک می‌کند قیمت و ساختار بازار را بررسی کنیم.

تحلیل آنچین

به ما کمک می‌کند فعالیت ثبت‌شده روی شبکه و رفتار برخی گروه‌های دارنده دارایی را بررسی کنیم.

وقتی این اطلاعات در کنار هم قرار بگیرند، می‌توانیم تصویر گسترده‌تری از بازار داشته باشیم.

۱۸. یک مثال ترکیبی ساده

فرض کنیم نمودار قیمت نشان می‌دهد که بیت‌کوین در یک روند صعودی قرار دارد.

این اطلاعات از تحلیل تکنیکال می‌آید.

حالا در داده‌های آنچین نیز تغییراتی در رفتار هولدرها مشاهده می‌کنیم.

آیا همین کافی است که نتیجه بگیریم روند حتماً ادامه پیدا می‌کند؟

خیر.

اما می‌توانیم بگوییم:

«دو منبع اطلاعاتی مختلف را بررسی کرده‌ایم و حالا تصویر کامل‌تری برای تحلیل داریم.»

این همان چیزی است که در ادامه فصل به آن خواهیم رسید:

Confluence یا همگرایی شواهد

۱۹. مسیر یادگیری ما در این فصل

در این فصل قرار نیست از همان ابتدا وارد شاخص‌های پیچیده شویم.

مسیرمان مرحله‌به‌مرحله خواهد بود.

ابتدا با:

داده‌های پایه شبکه

آشنا می‌شویم.

بعد می‌رویم سراغ:

آدرس‌ها و فعالیت شبکه

سپس:

جریان صرافی‌ها

بعد:

رفتار هولدرها

و بعد وارد مفاهیم تخصصی‌تر می‌شویم:

Realized Cap

Realized Price

SOPR

MVRV

MVRV-Z

Miner Metrics

Stablecoin Metrics

Whale Metrics

و در نهایت همه آنها را با تحلیل تکنیکال ترکیب می‌کنیم.

۲۰. منابع تخصصی تحلیل آنچین

یک نکته‌ای که این بار از همان ابتدا در برنامه فصل قرار داده‌ام این است که منابع و ابزارهای تخصصی را فراموش نکنیم.

در جلسه پایانی این فصل یک بخش جداگانه خواهیم داشت با عنوان:

منابع و ابزارهای تخصصی تحلیل آنچین

در آن بخش، منابع را دسته‌بندی می‌کنیم؛ از جمله:

• پلتفرم‌های تخصصی On-Chain Analytics
• داشبوردهای تحلیل شبکه
• منابع داده بلاکچین
• ابزارهای بررسی آدرس‌ها و تراکنش‌ها
• ابزارهای تحلیل صرافی‌ها
• ابزارهای بررسی هولدرها
• ابزارهای بررسی MVRV و SOPR
• ابزارهای مربوط به ماینرها
• ابزارهای مربوط به استیبل‌کوین‌ها
• منابع آموزشی و مستندات تخصصی

و برای هرکدام توضیح می‌دهیم چه داده‌ای ارائه می‌کند و برای چه نوع تحلیلی مناسب است.

در واقع جلسه دوازدهم فقط قرار نیست «جمع‌بندی» باشد؛ یک بخش منابع و ابزارهای کاربردی هم خواهیم داشت تا خواننده بداند بعد از پایان آموزش از کجا داده‌های واقعی آنچین را بررسی کند.

۲۱. مهم‌ترین درس جلسه اول

اگر بخواهم تمام این جلسه را در یک جمله خلاصه کنم:

داده‌های آنچین، اطلاعات ثبت‌شده روی بلاکچین هستند که می‌توانند برای بررسی فعالیت شبکه، رفتار آدرس‌ها، انتقال دارایی‌ها و وضعیت گروه‌های مختلف دارندگان ارز دیجیتال مورد استفاده قرار بگیرند.

اما یک اصل حتی مهم‌تر وجود دارد:

دیدن یک داده با فهمیدن معنای آن داده فرق دارد.

ما در این فصل قرار نیست فقط نمودارهای رنگارنگ و شاخص‌های مختلف را ببینیم.

قرار است بفهمیم:

این داده چیست؟

چطور محاسبه شده؟

چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟

چه چیزی را نمی‌تواند به ما بگوید؟

و در نهایت:

چطور باید آن را در کنار سایر اطلاعات بازار تفسیر کنیم؟

جمع‌بندی جلسه اول

دوستان عزیزم، در این جلسه با پایه‌های On-Chain Analysis آشنا شدیم.

یاد گرفتیم:

• داده‌های آنچین چیست
• On-Chain Data چه تفاوتی با داده قیمت دارد
• آدرس چیست
• تراکنش چیست
• تفاوت Transaction Volume و Trading Volume چیست
• On-Chain و Off-Chain چه تفاوتی دارند
• شاخص آنچین چیست
• داده خام چگونه به شاخص تبدیل می‌شود
• چرا آدرس مساوی با کاربر واقعی نیست
• چرا انتقال دارایی الزاماً به معنی خرید یا فروش نیست
• چرا روش محاسبه شاخص‌ها اهمیت دارد
• مزایا و محدودیت‌های تحلیل آنچین چیست
• چگونه می‌توان آنچین را در کنار تحلیل تکنیکال قرار داد
• و در نهایت، مسیر ۱۲ جلسه‌ای این فصل را مشخص کردیم.

در جلسه بعد می‌رویم سراغ یکی از پایه‌ای‌ترین بخش‌های داده آنچین:

آدرس‌ها، تراکنش‌ها و فعالیت شبکه

و بررسی می‌کنیم که از تعداد آدرس‌ها، تراکنش‌ها و میزان فعالیت یک شبکه چه اطلاعاتی می‌توانیم استخراج کنیم و مهم‌تر از آن، چه برداشت‌هایی نباید از این داده‌ها داشته باشیم.

English Summary

In this session, we introduced On-Chain Data and On-Chain Analysis for cryptocurrency markets. We explained what blockchain data is, how addresses and transactions work, the difference between on-chain and off-chain activity, and how raw blockchain data can be transformed into analytical metrics. We also discussed important limitations, such as the fact that addresses do not necessarily represent individual users and that asset transfers do not automatically mean buying or selling. Finally, we established a 12-session learning roadmap and reserved the final session for a dedicated list of specialized on-chain analytics platforms, data sources, tools, and educational resources.

بازدیدها: 0