جلسه دوازدهم آموزش تخصصی دادههای آنچین؛ بررسی SVAB، URPD و سود و زیان تحققیافته
مقدمه؛ وقتی فقط قیمت کافی نیست
سلام به همه دوستان عزیزم. من امید حقدوست هستم و در این جلسه میخوایم یک قدم عمیقتر وارد دنیای تحلیل آنچین بشیم.

تا اینجا با رفتار هولدرها، ورود و خروج صرافیها، شاخصهای MVRV و NUPL، رفتار نهنگها و دیگر دادههای مهم آشنا شدیم. اما هنوز چند سؤال اساسی باقی مونده:
- وقتی بیتکوینها جابهجا میشن، از نظر سن و مدت نگهداری چه ویژگیهایی دارن؟
- مقدار زیادی از عرضه فعلی بیتکوین آخرین بار در چه محدودههای قیمتی جابهجا شده؟
- شبکه در مجموع چه مقدار سود یا زیان را هنگام جابهجایی کوینها محقق کرده؟
- آیا حرکت کوینهای قدیمی الزاماً نشانه فروش گسترده است؟
برای بررسی این سؤالها، سه مفهوم مهم رو یاد میگیریم:
- Spent Volume Age Bands (SVAB): بررسی حجم کوینهای جابهجاشده بر اساس سن آنها.
- UTXO Realized Price Distribution (URPD): بررسی توزیع عرضه فعلی در محدودههای قیمتی مختلف.
- Realized Profit/Loss: بررسی سود و زیانی که هنگام جابهجایی کوینها تحققیافته محسوب میشه.
این شاخصها مکمل یکدیگرن، اما هرکدام سؤال متفاوتی رو پاسخ میدن. برای تفسیر درست، باید تعریف و روش محاسبه هر شاخص رو بشناسیم.
بخش اول: Spent Volume Age Bands یا SVAB چیست؟
۱. مفهوم حجم کوینهای جابهجاشده
ابتدا باید تفاوت بین «عرضهای که نگهداری میشه» و «حجمی که جابهجا میشه» رو بفهمیم.
فرض کن هزار بیتکوین در کیف پولهای مختلف وجود داره. بخش زیادی از این بیتکوینها ممکنه مدتها بدون حرکت باقی بمونن. در همین زمان، بخش دیگری از کوینها مرتب بین آدرسها جابهجا میشن.
Spent Volume به حجم کوینهایی اشاره داره که در بازه مورد بررسی خرج یا جابهجا شدهاند؛ البته در شبکه بیتکوین، اصطلاح «خرجشدن» به معنی استفاده از یک خروجی تراکنش بهعنوان ورودی تراکنش جدید است و لزوماً به معنی فروش در صرافی نیست.
حالا اگر این حجم رو بر اساس مدتزمانی که کوینها پیش از جابهجایی سپری کردهاند دستهبندی کنیم، به مفهوم Spent Volume Age Bands میرسیم.
طبق تعریف Glassnode، هر بازه سنی نشان میده چه سهمی از حجم جابهجاشده مربوط به کوینهایی بوده که آخرین بار در یک محدوده زمانی مشخص جابهجا شدهاند.
۲. بازههای سنی چگونه تعریف میشوند؟
بسته به پلتفرم و نسخه شاخص، دستهبندیها میتونن متفاوت باشن. برای مثال، ممکنه بازههایی مثل اینها رو ببینی:
- کمتر از یک ساعت
- یک ساعت تا ۲۴ ساعت
- یک روز تا یک هفته
- یک هفته تا یک ماه
- یک ماه تا سه ماه
- سه ماه تا شش ماه
- شش ماه تا یک سال
- یک سال تا دو سال
- بیش از چند سال
این دستهبندیها به ما کمک میکنن بفهمیم حجم جابهجاشده بیشتر از طرف کوینهای نسبتاً تازهحرکتکرده بوده یا کوینهایی که مدت طولانیتری بدون حرکت باقی مونده بودن.
نکته مهم اینه که سن کوین با سن سرمایهگذار یکی نیست. این شاخص درباره سابقه جابهجایی کوینها اطلاعات میده، نه هویت قطعی یا قصد صاحب اونها.
۳. چگونه SVAB را تفسیر کنیم؟
فرض کن در یک روز، حجم جابهجایی بیتکوین بهطور محسوسی افزایش پیدا میکنه و همزمان سهم کوینهایی که بیش از یک سال از آخرین جابهجاییشون گذشته نیز بالا میره.
این وضعیت میتونه نشون بده کوینهای قدیمیتر نسبت به گذشته فعالیت بیشتری داشتن. اما بهتنهایی نمیگه این کوینها برای فروش جابهجا شدهاند.
چند احتمال وجود داره:
- انتقال دارایی بین کیف پولهای تحت کنترل یک مجموعه
- جابهجایی برای اهداف نگهداری یا امنیتی
- انتقال به صرافی
- انتقال از صرافی به کیف پول شخصی
- جابهجایی مرتبط با فروش یا تغییر موقعیت سرمایهگذار
برای تفسیر دقیقتر، باید جهت انتقال، دادههای صرافی، وضعیت قیمت و سایر شاخصها رو هم بررسی کنیم.
۴. مثال کاربردی از SVAB
فرض کن در یک روز، حجم کل جابهجاشده برابر با ۲۰ هزار بیتکوین باشه. از این مقدار، ۵ هزار بیتکوین متعلق به گروهی باشه که بیش از یک سال از آخرین جابهجاییشون گذشته.
سهم این گروه از حجم جابهجاشده برابر میشه با:
[
\frac{5{,}000}{20{,}000}\times100=25%
]
پس ۲۵ درصد از حجم جابهجاشده در این مثال، مربوط به کوینهای گروه سنی مورد بررسیه.
این ۲۵ درصد به معنی فروش ۲۵ درصد از عرضه بیتکوین نیست. فقط سهم این گروه از حجم جابهجاشده در بازه مورد بررسی رو نشون میده.
۵. چه زمانی فعالیت کوینهای قدیمی مهمتر میشود؟
فعالشدن کوینهای قدیمی زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکنه که چند نشانه با هم دیده بشن؛ برای مثال:
- افزایش محسوس حجم کوینهای قدیمی جابهجاشده
- انتقال قابلتوجه دارایی به صرافیها
- افزایش Realized Profit
- تغییر در رفتار هولدرهای بلندمدت
- واکنش معنادار قیمت و حجم معاملات
حتی در این شرایط هم بهتره بهجای نتیجهگیری قطعی، چند سناریوی محتمل تعریف کنیم.
بخش دوم: URPD چیست؟
۱. تعریف UTXO Realized Price Distribution
شاخص URPD مخفف عبارت UTXO Realized Price Distribution است.
این شاخص در شبکه بیتکوین نشون میده عرضه فعلی در چه محدودههای قیمتی آخرین بار ایجاد یا جابهجا شده است. به زبان ساده، میتونیم بررسی کنیم چه مقدار از بیتکوینهای موجود در محدودههای مختلف قیمت ثبتشده در دادهها قرار میگیرن.
طبق مستندات Glassnode، هر ستون در نمودار URPD مقدار عرضهای رو نشون میده که UTXOهای آن آخرین بار در محدوده قیمتی مشخصشده جابهجا شدهاند. این مفهوم به ما کمک میکنه توزیع قیمت آخرین جابهجایی عرضه فعلی رو بررسی کنیم.
۲. UTXO چیست و چرا در URPD اهمیت دارد؟
در مدل UTXO بیتکوین، موجودی کیف پول به شکل یک عدد ساده در داخل بلاکچین ذخیره نمیشه؛ بلکه از مجموعهای از خروجیهای خرجنشده تراکنشها تشکیل میشه.
هر UTXO ارزش مشخصی داره و تا زمانی که خرج نشه، میتونه بهعنوان یکی از خروجیهای خرجنشده شبکه باقی بمونه.
برای مثال، فرض کن در حال حاضر سه UTXO وجود دارن:
- UTXO اول: یک بیتکوین با قیمت آخرین جابهجایی ۳۰ هزار دلار
- UTXO دوم: دو بیتکوین با قیمت آخرین جابهجایی ۴۰ هزار دلار
- UTXO سوم: سه بیتکوین با قیمت آخرین جابهجایی ۵۰ هزار دلار
در یک مثال سادهشده، میتونیم عرضه این سه UTXO رو بر اساس محدودههای قیمتی مربوط دستهبندی کنیم. البته در دادههای واقعی، نحوه محاسبه و دستهبندی به تعریف پلتفرم بستگی داره.
۳. چگونه نمودار URPD را بخوانیم؟
محور افقی معمولاً محدودههای قیمت و محور عمودی مقدار یا سهم عرضه رو نمایش میده.
اگر یک محدوده قیمتی ستون بزرگی داشته باشه، یعنی بخش قابلتوجهی از عرضه فعلی در دسته مربوط به اون محدوده قرار گرفته.
این اطلاعات میتونه برای بررسی چند سؤال مفید باشه:
- عرضه فعلی در چه محدودههایی تراکم بیشتری داره؟
- قیمت فعلی نسبت به خوشههای عرضه در چه موقعیتی قرار گرفته؟
- اگر قیمت به یک محدوده قبلی برگرده، چه مقدار از عرضه ثبتشده در اون محدوده ممکنه دوباره وارد سود یا زیان تحققنیافته بشه؟
بااینحال، URPD مستقیماً دفتر سفارشات بازار نیست و نمیگه دقیقاً چه تعداد سفارش خرید یا فروش در هر قیمت منتظر اجراست.
۴. مثال ساده از URPD
فرض کن نمودار یک دارایی فرضی، توزیع زیر رو نشون بده:
| محدوده قیمت آخرین جابهجایی | سهم فرضی از عرضه |
|---|---|
| ۳۰ تا ۳۵ هزار دلار | ۱۰٪ |
| ۳۵ تا ۴۰ هزار دلار | ۱۵٪ |
| ۴۰ تا ۴۵ هزار دلار | ۳۰٪ |
| ۴۵ تا ۵۰ هزار دلار | ۲۰٪ |
| بالاتر از ۵۰ هزار دلار | ۲۵٪ |
در این مثال، بیشترین تراکم عرضه در محدوده ۴۰ تا ۴۵ هزار دلار قرار داره.
اگر قیمت فعلی بهطور فرضی ۴۲ هزار دلار باشه، بخش قابلتوجهی از عرضه در محدودهای قرار گرفته که قیمت آخرین جابهجایی اون نزدیک به قیمت فعلی بوده.
اما نباید بگیم این محدوده حتماً حمایت یا مقاومت خواهد شد. تراکم عرضه میتونه در تحلیل رفتار بازار مفید باشه، ولی واکنش واقعی قیمت به تقاضا، عرضه جدید، نقدینگی و شرایط بازار هم بستگی داره.
۵. تفاوت URPD با حمایت و مقاومت تکنیکال
حمایت و مقاومت تکنیکال معمولاً با بررسی رفتار قیمت، سقفها و کفهای قبلی، واکنشهای نمودار و ساختار بازار شناسایی میشن.
در مقابل، URPD درباره توزیع عرضه بر اساس قیمت آخرین جابهجایی اطلاعات میده.
این دو ابزار میتونن مکمل هم باشن. برای مثال، اگر یک محدوده در نمودار تکنیکال اهمیت داشته باشه و همزمان در URPD تراکم عرضه زیادی دیده بشه، اون محدوده ارزش بررسی بیشتری پیدا میکنه؛ ولی هنوز هم واکنش آینده قیمت قطعی نیست.
۶. نسخه Entity-Adjusted در URPD
بعضی نسخههای URPD با عنوان Entity-Adjusted ارائه میشن. این نسخهها تلاش میکنن انتقالهای داخلی بین آدرسهایی رو که به یک مجموعه واحد نسبت داده شدهاند، از محاسبات حذف کنن تا جابهجاییهای داخلی بهاشتباه شبیه رویدادهای اقتصادی مستقل تفسیر نشن.
در برخی نسخههای Entity-Adjusted، قیمت میانگین خرید تخمینی یک مجموعه برای دستهبندی موجودی اون استفاده میشه و ممکنه موجودی صرافیها نیز کنار گذاشته بشه. جزئیات دقیق به نسخه شاخص بستگی داره؛ بنابراین هنگام مقایسه دو نمودار، باید روش محاسبه هرکدوم رو بررسی کنیم.
بخش سوم: Realized Profit و Realized Loss
۱. سود تحققیافته چیست؟
در تحلیل آنچین، Realized Profit به سود منتسب به کوینهایی گفته میشه که جابهجا شدهاند و قیمت زمان جابهجایی فعلی اونها بالاتر از قیمت آخرین جابهجایی قبلیشون بوده.
برای مثال، فرض کن یک بیتکوین آخرین بار زمانی جابهجا شده که قیمت بازار ۳۰ هزار دلار بوده و در جابهجایی بعدی، قیمت مبنا برای محاسبه ۴۰ هزار دلار باشه.
سود تحققیافته تخمینی این جابهجایی در مثال ساده ما برابر میشه با:
[
40{,}000-30{,}000=10{,}000\ \text{دلار}
]
این تعریف به روش محاسبه شاخص وابسته است و نباید اون رو بدون بررسی روششناسی پلتفرم، معادل سود خالص واقعی یک فرد در نظر بگیریم.
نکته مهمتر اینکه در دادههای آنچین، «تحققیافته» الزاماً به معنی فروش در صرافی نیست. جابهجایی کوین میتونه در شرایط مختلفی اتفاق بیفته و همیشه معامله اقتصادی مستقل رو نشان نمیده. نسخههای Entity-Adjusted تلاش میکنن انتقالهای داخلی بین آدرسهای یک مجموعه رو حذف کنن.
۲. Realized Loss چیست؟
Realized Loss زیان منتسب به کوینهایی رو اندازهگیری میکنه که در جابهجایی فعلی، قیمت آنها پایینتر از قیمت آخرین جابهجایی قبلیشون قرار گرفته.
برای مثال، فرض کن یک کوین در آخرین جابهجایی قبلی با قیمت ۵۰ هزار دلار ثبت شده و در جابهجایی فعلی، قیمت مبنا ۴۰ هزار دلار باشه.
زیان تحققیافته تخمینی در این مثال:
[
50{,}000-40{,}000=10{,}000\ \text{دلار}
]
این عدد نمونهای برای توضیح مفهومه؛ در محاسبات واقعی، مقدار کوین، زمان و قیمتهای مورد استفاده و روش پلتفرم روی نتیجه تأثیر میذارن.
۳. Net Realized Profit/Loss
برای بررسی نتیجه خالص، میتونیم سود تحققیافته رو با زیان تحققیافته مقایسه کنیم.
رابطه کلی این شاخص به این صورته:
\text{Realized Profit}
\text{Realized Loss}
]
اگر نتیجه مثبت باشه، ارزش سود تحققیافته از زیان تحققیافته بیشتر بوده. اگر نتیجه منفی باشه، زیان تحققیافته بیشتر بوده. نزدیک بودن نتیجه به صفر هم یعنی این دو مقدار در بازه مورد بررسی به هم نزدیکترن.
البته این عدد بهتنهایی نمیگه قیمت در ادامه چه مسیری خواهد داشت. برای تفسیر بهتر، باید مقدار شاخص رو نسبت به شرایط بازار، حجم جابهجایی و سایر دادهها بررسی کنیم.
۴. تفاوت سود تحققیافته و سود تحققنیافته
این دو مفهوم رو با هم اشتباه نگیریم:
- Realized Profit/Loss: سود یا زیان منتسب به کوینهایی که جابهجا شدهاند.
- Unrealized Profit/Loss: سود یا زیان تخمینی کوینهایی که همچنان نگهداری میشن و با تغییر قیمت بازار تغییر میکنه.
فرض کن بیتکوینی در قیمت ۳۰ هزار دلار آخرین بار جابهجا شده و قیمت فعلی ۴۰ هزار دلاره، اما هنوز جابهجایی جدیدی رخ نداده.
در این وضعیت، ممکنه کوین در سود تحققنیافته قرار داشته باشه؛ ولی صرف افزایش قیمت به معنی تحققیافتن سود در شاخص Realized Profit نیست.
بخش چهارم: چطور این سه مفهوم را کنار هم تحلیل کنیم؟
مزیت اصلی این شاخصها وقتی دیده میشه که بهجای تکیه بر یک نمودار، اطلاعات اونها رو در کنار هم قرار بدیم.
سناریوی اول: افزایش فعالیت کوینهای قدیمی
فرض کن سهم کوینهای قدیمی در SVAB افزایش پیدا کرده.
برداشت اولیه: کوینهایی با سابقه نگهداری طولانیتر، سهم بیشتری از حجم جابهجاشده دارن.
برای بررسی دقیقتر، این موارد رو دنبال کن:
- آیا داراییها به صرافیها منتقل شدهاند؟
- آیا Realized Profit یا Realized Loss افزایش یافته؟
- قیمت و حجم معاملات چه واکنشی نشون دادهاند؟
- آیا افزایش فعالیت کوینهای قدیمی در چند بازه ادامه داشته یا فقط یک جهش کوتاه بوده؟
بدون این بررسیها نمیشه نتیجه گرفت هولدرهای بلندمدت در حال فروش گسترده هستن.
سناریوی دوم: قیمت به محدوده پرتراکم URPD میرسد
فرض کن قیمت به محدودهای نزدیک میشه که در URPD سهم زیادی از عرضه فعلی در اون قرار داره.
این محدوده میتونه نقطهای برای بررسی دقیقتر رفتار قیمت باشه؛ چون تغییر قیمت ممکنه وضعیت سود و زیان تحققنیافته بخشی از عرضه رو تغییر بده.
برای تحلیل این وضعیت:
- واکنش قیمت در نمودار رو بررسی کن.
- ببین حجم معاملات افزایش پیدا میکنه یا نه.
- تغییرات عرضه در سود و زیان تحققنیافته رو بررسی کن.
- از URPD بهعنوان یک لایه اطلاعاتی مکمل استفاده کن، نه یک سطح حمایت یا مقاومت قطعی.
سناریوی سوم: جهش Realized Profit همراه با رشد قیمت
اگر قیمت رشد کنه و Realized Profit نیز افزایش پیدا کنه، میتونه نشون بده حجم بیشتری از کوینهای جابهجاشده نسبت به قیمت مبنای قبلیشون در سود قرار گرفتهاند.
اما چند تفسیر ممکنه:
- برخی دارندگان در حال شناسایی سود هستن.
- حجم جابهجایی شبکه افزایش یافته.
- انتقالهای بزرگ باعث تغییر مقدار شاخص شدهاند.
- بخشی از حرکت ممکنه ناشی از انتقالهای داخلی باشه، اگر نسخه شاخص این انتقالها رو حذف نکنه.
برای تمایز بین این احتمالات، دادههای صرافی، SVAB، رفتار هولدرها و حجم بازار رو هم بررسی کن.
سناریوی چهارم: افزایش Realized Loss هنگام افت قیمت
اگر در زمان افت قیمت، Realized Loss افزایش پیدا کنه، یعنی ارزش زیان منتسب به کوینهای جابهجاشده در بازه مورد بررسی بیشتر شده.
این وضعیت میتونه با فروش در شرایط زیان همراه باشه، اما بهتنهایی اثبات نمیکنه که همه جابهجاییها ناشی از ترس یا تسلیمشدن سرمایهگذاران بودهاند.
برای بررسی بهتر، به مدت افت قیمت، مقدار زیان، رفتار هولدرهای کوتاهمدت و بلندمدت و وضعیت جریان صرافیها توجه کن.
بخش پنجم: اشتباهات رایج در تفسیر شاخصها
اشتباه اول: فرض کنیم هر کوین جابهجاشده فروخته شده است.
جابهجایی آنچین الزاماً به معنی فروش نیست. انتقال بین کیف پولها، مدیریت نگهداری و جابهجاییهای داخلی هم میتونن در دادهها دیده بشن.
اشتباه دوم: SVAB را معادل تعداد فروشندگان بدانیم.
SVAB درباره حجم جابهجاشده در گروههای سنی اطلاعات میده؛ نه تعداد افراد یا هویت قطعی اونها.
اشتباه سوم: URPD را دفتر سفارشات در نظر بگیریم.
URPD توزیع عرضه بر اساس قیمت آخرین جابهجایی رو نشون میده؛ نه سفارشهای خرید و فروش فعلی بازار.
اشتباه چهارم: Realized Profit را سود خالص همه سرمایهگذاران بدانیم.
این شاخص تخمینی از سود کوینهای جابهجاشده طبق روش محاسبه مشخصه و لزوماً سود حسابداری یا سود نهایی یک شخص نیست.
اشتباه پنجم: از یک شاخص نتیجه قطعی بگیریم.
افزایش فعالیت کوینهای قدیمی، تراکم عرضه یا افزایش سود تحققیافته هیچکدام بهتنهایی جهت قطعی آینده بازار رو مشخص نمیکنن.
اشتباه ششم: روش محاسبه پلتفرمها را نادیده بگیریم.
تعریف بازههای سنی، نحوه ارزشگذاری، حذف انتقالهای داخلی و دستهبندی عرضه ممکنه بین پلتفرمها متفاوت باشه. همیشه توضیحات همان شاخص رو بخون.
بخش ششم: چکلیست عملی تحلیل
هنگام بررسی این دادهها، به ترتیب زیر پیش برو:
-
ابتدا روند کلی قیمت و تایمفریم رو مشخص کن.
-
SVAB رو بررسی کن تا بفهمی کدام گروههای سنی سهم بیشتری از حجم جابهجاشده دارن.
-
اگر فعالیت کوینهای قدیمی افزایش یافته، جهت انتقال و دادههای صرافی رو بررسی کن.
-
URPD رو برای شناسایی محدودههای پرتراکم عرضه فعلی بررسی کن.
-
Realized Profit، Realized Loss و Net Realized P/L رو در بازه زمانی مناسب مقایسه کن.
-
دادهها رو با MVRV، NUPL، SOPR و جریان صرافیها کنار هم قرار بده.
-
تفاوت بین داده واقعی، برداشت احتمالی و نتیجه قطعی رو حفظ کن.
-
قبل از نتیجهگیری، تعریف و روش محاسبه شاخص در پلتفرم مورد استفاده رو بررسی کن.
جمعبندی جلسه دوازدهم
دوستان عزیزم، در این جلسه سه ابزار مهم برای تحلیل عمیقتر رفتار عرضه رو بررسی کردیم:
- SVAB به ما میگه حجم کوینهای جابهجاشده از نظر سن چه ترکیبی داشته.
- URPD نشون میده عرضه فعلی در چه محدودههای قیمتی آخرین بار جابهجا شده.
- Realized Profit/Loss سود و زیان منتسب به کوینهایی رو بررسی میکنه که جابهجا شدهاند.
نکته اصلی اینه که هیچکدوم از این شاخصها بهتنهایی سیگنال خرید یا فروش نیستن. ارزش واقعی اونها زمانی مشخص میشه که در کنار قیمت، حجم معاملات، جریان صرافیها و رفتار هولدرها بررسی بشن.
در جلسه بعدی، یاد میگیریم چطور دادههای آنچین رو با تحلیل تکنیکال ترکیب کنیم و از چند نشانه مستقل برای ساخت سناریوهای منطقی بازار استفاده کنیم. در پایان مجموعه هم خودم ابزارهای کلیدی و منابع تخصصی تحلیل آنچین رو معرفی میکنم.
👈به جلسه بعدی اموزش ها بروید
👈به اموزش تخصصی تحلیل تکنیکالی بروید
English Summary
This session introduces three advanced on-chain concepts:
- Spent Volume Age Bands (SVAB): Breaks down transferred coin volume by the age of the coins.
- UTXO Realized Price Distribution (URPD): Shows how the current Bitcoin supply is distributed across price levels associated with its last movement.
- Realized Profit/Loss: Estimates the profit or loss associated with moved coins, based on their previous and current movement prices.
These metrics provide context about coin activity, supply distribution, and realized outcomes. None independently proves that coins were sold or predicts the market’s next move. Reliable interpretation requires combining them with price action, exchange flows, and other on-chain indicators.
بازدیدها: 0


